Mostrando entradas con la etiqueta Aymar Yatiqaña. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Aymar Yatiqaña. Mostrar todas las entradas

miércoles, 20 de enero de 2016

KHITHINKIS UK SIRI K’ILA ARUNAKA - SUFIJOS POSESIVOS

Jilata Elias Reynaldo Ajata Rivera
AYMAR YATIQAÑA 
             
                         

-SA = NUESTRO, NUESTRA

Utasa                   = Nuestra casa
Wallpasa             = Nuestra gallina
Khuchhinakasa   = Nuestros chanchos

-PA = SU

Qarwapa             = Su llama
Markapa             = Su pueblo
Wakanakapa       = Sus vacas

-MA = TU

Qapuma              = Tu rueca
Amparama          =  Tu mano
Phisinakama       = Tus  gatos

-JA = MI

Anuja                   = Mi perro
Chuwaja               = Mi plato
Pilinakaja             = Mis patos

Aymar facebookan yatiqañatakix, aka chiqar mantam (PARA APRENDER AYMARA EN FACEBOOK, INGRESE A ESTE ENLACE):

miércoles, 9 de septiembre de 2015

WALLAQI - Receta en aymara

Elias Reynaldo Ajata Rivera
AYMAR YATIQAÑA

¿KUNANAKAS MUNASI?

Llätunk qarachi sutini challwanaka
Pä siwulla
Mä q’illu wayk’a
Llätunk sillp’irat ch’uqinaka
Mä jich’ ch’uñu
Q’uwa
Kuminu
Ajusa
Jayu

¿KUNJAMAS WAKTHAPIYAÑA?

Qalltañatakix, siwullanakaw mä chuwar khuchht’aña. Niy khuchhuñ tukuyxasax, mä phukhuruw thixikipañatak warantañaraki. Jan nakhantañapatakix, ukjat ukjatwa jirtaña. Sum q’aphiñapatakix, k’iyat ajusampi, q’illu wayk’ampi, kuminumpiw yapxataña. Janiw ancha thixikipañäkiti, phisqha k’atakiw nina patankañapa. Ukxarux, umarakiw phukhurux yapantaña. Mä juk’a pachatxa, jayunchxañarakiwa ukhamarakiw q’uwas apantxaña; ukanakampix wali sumaw wallaqiñapa, q’aphipas wali munkayañapawa. Challwanak apantañatakix 15 k’atanakaw mäkhipañapa, nayr apantatax challwanakax wali juchhaw tukxaspa, liwjkasax t’unanuqtapxaspawa. Challwanakax janiw jaya wallaqiyañakiti, mä juk’ wallaqt’ayasax phukhux ituqxañarakiwa.
Ukañkamax, ch’uqinakaw sillp’iraña. Yaqha phukhuruw umax warantaña, ukaruw ch’uqinakax uskuntañaraki. Jan t’aphañapatakisti, jayus uskuntañarakiwa. Ch’uñuxa suma sillp’iratañapawa. Ch’uqis kipkakwa yaqha phukhur wallaqiyañaraki ukhamarakiw jayuncht’aña. Akham wakicht’ayat manq’ax kimsa jaqinakatakiw jikt’añaparaki.

¿KUNJAMAS LIWJAÑA?

Liwjañatakix, sapa chuwaruw kimsa challwampi kimsa ch’uqimpi ch’uñumpi uskt’aña. Ukxarux, wallaqiyat umampirakiw warxataña. Ukatatx manq’t’asxaraksnawa. Niy uñjtanwa, wallaq phayañax janiw ancha ch’amakiti, laq phayir sipanx 30 k’atanakakiw munasiraki.

Facebookan aymar yatiqañatakix, aka chiqar mantam 
(PARA APRENDER AYMARA EN FACEBOOK, INGRESE A ESTE ENLACE):

https://www.facebook.com/groups/798450220168095/?fref=ts

PDF uñjañatak ukhamarak apaqañataki:
(PARA VER Y DESCARGAR EN PDF:)

     

martes, 16 de diciembre de 2014

MANQ'AÑANAKA

ALIMENTOS
Elias Reynaldo Ajata Rivera
AYMAR YATIQAÑA
Ch'uqi

T’ant’a                        Pan
Puquta                        Plátano
Aycha                         Carne
Ch’uñu                        Chuño
Ch’uqi                         Papa
Jawasa                        Haba
Tunta                          Tunta
Tunqu                         Maíz
Qañawa                      Cañahua
Jupha                          Quinua
Jayu                            Sal
Qhusqhu                     Aceite  
Apilla                          Oca
Ulluku                         Papalisa
Jak’u                           Harina
K’awna                       Huevo
Phiryusa                      Fideo
Wayk’a                        Ají
Challwa                       Pescado
K’isa                           Mocochinche
K’iwcha                      Hígado
Milk’i                          Leche
Kisu                            Queso
Luquti                         Locoto
Lik’i                            Grasa, sebo,  manteca
Thaxu                         Algarrobo
Ch’arkhi                     Charque
Wallpa Aycha             Pollo
Khuchhi Aycha           Carne de Cerdo
Waka Aycha               Carne de Vaca
Iwij Aycha                  Carne de Oveja
Wank’u aycha             Carne de conejo
Qarwa aycha               Carne de llama
Alpach aycha              Carne de Alpaca

Aka manq'añanakxat facebookan aruskipt'asma (Puedes comentar sobre estos alimentos en facebook):
ULLUKU
Post by Elias Reynaldo Ajata Rivera.
CONTACTOS:

Cel.77207625

lunes, 8 de diciembre de 2014

AYMAR ARUNAK WALJAPTAYAÑA (PLURALIZACIÓN DE PALABRAS AYMARAS)



Elias Reynaldo Ajata Rivera
Tawaqu → Tawaqunaka
Aymar arunak waljaptayañatakix, -NAKA  k'ila aruw apnaqata. Ukaxa, kastill arunx -S jan ukax -ES ukhamaw tukxaraki.   
(Para pluralizar las palabras aymaras, se emplea el sufijo -NAKA. El mismo equivale en castellano a -S o -ES): 
            uta (casa)                    utanaka (casas)
            chacha (hombre)          chachanaka (hombres)
            quqa (árbol)                quqanaka  (árboles)
            anu (perro)                  anunaka (perros)
            k’awna (huevo)            k’awnanaka (huevos)
            qala (piedra)               qalanaka (piedras)
            ch’uqi (papa)               ch’uqinaka (papas)
            khuchhi (cerdo)            khuchhinaka (cerdos)
            ch’akha (hueso)           ch’akhanaka (huesos)
            jakhu (número)             jakhunaka (números) 
            panqara (flor)              panqaranaka (flores)

Facebook uksan akxat aruskipt'añäni  
(Conversemos sobre ésto en Facebook):



Facebookan aymar yatiqañäni. aka chiqar mantas mayaxht'asim: 

(Aprendamos aymara en Facebook. Únete ingresando a este sitio):
https://www.facebook.com/groups/798450220168095/