viernes, 12 de septiembre de 2014

WAYRAPTAT SAMKANAKA (Poema aymara con traducción)



VENDAVAL DE SUEÑOS
Elias Reynaldo Ajata Rivera


Uraqinkir taqit jach’a khunu qullur
sarañ muniristha
munsmaw sasin arch’ukiniñataki,
taqi uraqpacha yatiñapataki.
Jumar munatax yatisin
jan khithis munkitan ukasti,
jumar muñan yatisinx,
janiw khithirus munkäti.


Uraqinkir taqpach panqaranak
apthapiñ muniristha
panqar ayruñawjam q’aphinchañataki,
taqi uraqpach jumjamañ munañapataki.
Jumar munatax yatisin
jan khithis arxaykitan ukasti,
jumar munañ yatisinx,
janiw munasiñat khithirus arxaykäti.

Uraqinkir taqpach lamar qutanak
tuynaqañ muniristha
munasiñaxat lup’iñataki,
uraqisamp chik lup’iñataki.
Jumar munatax yatisin
jan khithis uñtankitan ukasti,
jumar munañ yatisinx,
janiw munasiñamp khithirus uñtkäti.

Laqampunkir taqpach warawaranak
jikxatañ muniristha
utama qhant’ayañataki,
uraqpach muspharañapataki.
Jumar munatax yatisin
jan khithis samkkitan ukasti,
jumar munañ yatisinx
janiw khithilaykus samkx wayraptaykäti.


Quisiera ir
a la montaña más alta del mundo
para gritar que te quiero,
para que se entere todo el mundo.
Y si nadie me ha de querer
por saber que te quiero,
por saber quererte,
a nadie he de querer.

Quisiera recoger
todas las flores del mundo
para perfumar tu jardín,
para que te envidie todo el mundo.
Y si nadie me ha de hablar
por saber que te quiero,
por saber quererte
de amor a nadie he de hablar.

Quisiera navegar
todos los mares del mundo
para pensar en tu amor,
para pensar con nuestro mundo.
Y si nadie me ha de mirar
por saber que te quiero,
por saber quererte,
con amor a nadie he de mirar.

Quisiera alcanzar
todas las estrellas del mundo
para iluminar tu hogar,
para que se asombre todo el mundo.
Y si nadie me ha de soñar
por saber que te quiero,
por saber quererte,
a vendavales por nadie he de soñar.



Juk’amp aymarat qillqat chapar arunak uñjañatakix, aka chiqanakar mantam (PARA VER MÁS POEMAS ESCRITOS EN AYMARA, INGRESE A ESTOS SITIOS):


jueves, 17 de julio de 2014

MUNASIÑ TAPA (EL NIDO DE AMOR)

AYMAR CHAPAR ARU (POEMA AYMARA)
Elias Reynaldo Ajata Rivera
Mä uruxa, mä quqana tununakapana,
mä jamach’ituxa tapap lurañ amtäna.
Mä ayqüwimpiw irnaqäwip tukuyäna
janir lupix antawar saminchkipana.

Mä ukham pachatxa,
chhiqhanakap aptäna, jayar uñtäna   
janiw alaxpachar jupar apki
uka wayrasa kutt’ankänti.

Tapampi, tununakampi, quqampi,
luratanakapampikiw qhiparxäna.
Janiw kunas turkkänti
tununaka p’akiqtañapkama.

Jumaw jamach’ituta,
nayax tununakatwa,
quqaxa jakäwiwa
jumar munañajasti tapawa.

Naya jiwxä ukjasti,
tapaxa jalaqtaniwa,
quqaxa qhipaqhtaniwa;
ukampirus taqi akanakatxa,
janiw kunapachas yatkätati.



Cierto día, en las ramas de un árbol,
resolvió un pajarillo hacer su nido.
Terminó su trabajo con un quejido
antes que el sol pinte el arrebol.

            Después de algún tiempo,
            levantó sus alas, miró a lo lejos
            y no volvió ni el viento
            que lo llevó a los cielos.

Sólo quedaron el nido, las ramas,
el árbol y los recuerdos dejados por él.
Y no cambió nada
hasta que se rompieron las ramas.

            Tú eres el pajarillo,
            yo soy las ramas,
            el árbol es la vida
            y mi amor por ti es el nido.

Cuando yo muera,
caerá el nido,
quedará el árbol;
pero de todo esto,
nunca te enterarás.


Juk’amp aymarat qillqat chapar arunak uñjañatakix, aka chiqanakar mantam (PARA VER MÁS POEMAS ESCRITOS EN AYMARA, INGRESE A ESTOS SITIOS):

lunes, 26 de mayo de 2014

WARKUÑA (LA BALANZA)

AYMAR CHAPAR ARU (POEMA AYMARA)
Elias Reynaldo Ajata Rivera
AYMAR YATIQAÑA

Juman jachatamamp
nayan jachatajamp
mä warkuñar usksna ukaxa
¿khithis juk’amp jachpacha?

Jachanakamatix nayankirit sipans
juk’amp jathïchi ukaxa,
inas nayat sipans “juk’amp jachtha” sischïta;
ukampirus janiw imantat jachanakaja uñjktati,
janiw manqha jachaja unjktati;
inas nayat sipans “juk’amp jachtha” sischïta;
jumaxa, janiw jachkpachatasa.

Si ponemos en una balanza
lo que has llorado
y lo que he llorado yo
¿quién habrá llorado más?
Si tus lágrimas pesan más que las mías,
quizás dirás que más que yo has llorado;
pero no has visto mis lágrimas secretas,
no has visto mi llanto interno;
quizás dirás que más que yo has llorado;
posiblemente tú, ni has llorado.


Juk’amp aymarat qillqat chapar arunak uñjañatakix, aka chiqanakar mantam (PARA VER MÁS POEMAS ESCRITOS EN AYMARA, INGRESE A ESTOS SITIOS):

Munasiñ Tapa (EL NIDO DE AMOR) 

Wayraptat Samkanaka (VENDAVAL DE SUEÑOS)

TRADUCCIÓN AL AYMARA DEL POEMA 20 DE PABLO NERUDA

jueves, 10 de abril de 2014

AYMAR JAMUQANAKA (FOTOS AYMARAS)

ANU PUTU, ANU UTA
CHUWA

CH'APHI ANU


JARARANKHU

JIWK'I, JIK'I

JUPHA, JUYRA

K'AWNA, K'ANWA

K'ISIMIRA, K'ISICHU, K'ISIRMITA, SIK'IMIRA, K'USIWALLU

LLAWCH'A

MANQHANCHA

PHISI  QALLUNAKA

PHISI
QUQU
QHULLITA

Q'URAWA



TUNQU  JAMP'I

UTA

WISKHU, JISKHU